Connect with us

SLOBODNA VOJVODINA

Šta je NATO danas, šta će biti sutra?

Dok zapadni saveznici smatraju da je proces proširenja NATO-a ‘prirodni proces koji pridonosi miru i sigurnosti u Evropi’, ruska strana je uvjerena u suprotno.

Published

on

Početkom ovog mjeseca navršilo se 72 godine od potpisivanja vašingtonskog Ugovora o osnivanju Sjevernoatlantske sporazumne organizacije (North Atlantic Treaty Organisation).

Zbog mjesta potpisivanja i uloge koju ima, zasluge za stvaranje NATO-a se u javnosti najčešće pripisuju Sjedinjenim Američkim Državama. Ali formalni korijeni danas najmoćnijeg vojnopolitičkog saveza nisu američki.

Niz dramatičnih političkih događaja između 1947. i 1949. godine koje je izazvala sovjetska militarna politika ozarena pobjedničkim uspjesima protiv fašizma – od otvorenih prijetnji suverenitetu Norveške, Grčke i Turske, preko državnog udara u Čeholsovačkoj, pa do sovjetske blokade saobraćajne infrastrukture prema zapadnom dijelu Berlina – podstakli su neke evropske zemlje na stvaranje mehanizma kolektivne odbrane bojeći se upravo svog “ratobornog saveznika iz Drugog svjetskog rata”. U martu 1948. godine Belgija, Nizozemska i Luksemburg (zemlje Beneluksa) te Francuska i Velika Britanija potpisale su Briselski sporazum “o stvaranju zajedničkog odbrambenog sistema i jačanju saradnje u borbi protiv ideoloških, političkih i vojnih prijetnji”.

Politika ‘otvorenih vrata’

Briselski sporazum je tako postao prvi korak u poslijeratnoj rekonstrukciji zapadnoevropske sigurnosne politike kroz osnivanje Zapadnoevropske odbrambene unije kojoj su se ubrzo pridružile Norveška, Danska, Island, Italija i Portugal. Na inicijativu potpisnica Briselskog sporazuma, ponuda je upućena i Sjedinjenim Američkim Državama i Kanadi. Po okončanju pregovora, u aprilu 1949. godine potpisan je Vašingtonski sporazum o stvaranju jedinstvenog sjevernoatlantskog sigurnosnog kišobrana temeljenog na partnerstvu i solidarnosti dvanaest tadašnjih osnivača NATO-a.

Kroz sedam proširenja između 1952. i 2020. godine, NATO-u je pristupilo 18 evropskih država, posljednja Sjeverna Makedonija kao 30. članica Saveza.

Politika “otvorenih vrata” jedna je od temeljnih politika Saveza. Svaka evropska država koja može doprinijeti kolektivnoj sigurnosti i zajednički prihvaćenim načelima, može zatražiti prijem u stalno članstvo ove vojnopolitičke organizacije.

Među zemljama koje su trenutno u NATO-voj čekaonici za stalno članstvo su Bosna i Hercegovina, Gruzija i Ukrajina. Svaka od ovih zemalja je geopolitički delikatna i svaka ima geostratešku težinu za sve glavne suparnike. Svaka na svoj način doprinosi i trenutnom usijanju zapadno-ruskih odnosa koji nisu bili klimaviji od već spomenute “berlinske blokade” čiji je krajnji smisao i bio upravo sovjetsko preuzimanje kontrole nad Zapadnim Berlinom, koji je po okončanju Drugog svjetskog rata bio pod patronatom zapadnih saveznika.

Dok za NATO i potencijalne članice ovog vojnopolitičkog saveza politika “otvorenih vrata” predstavlja strateško opredjeljenje, za Rusiju je to bio i ostao kamen spoticanja i alibi za agresvno djelovanje prema susjedima i ostalim državama čije su vizije sigurnosti i ekonomskog razvoja okrenute Zapadu.

Bosna, Gruzija, Ukrajina…

Saveznička politika “otvorenih vrata” kroz koja su zapadne vojne trupe stigle i do granica s Rusijom, oduvijek je izazivala tenzije između Istoka i Zapada. Što je za zapadne saveznike “prirodno pravo svake države da bira svoj put”, za Moskvu je bio “udar na rusku sigurnost i njene saveznike”.

Ogorčenje Moskve traje duže od dvadeset godina, još od 1999. kada su u paketu u NATO primljene Poljska, Češka i Mađarska. Samo pet godina kasnije NATO kišobran je razapet i nad još četiri zemlje istočne i centralne Evrope (Bugarska, Rumunija, Slovačka i Slovenija) i tri bivše članice Sovjetskog Saveza (Estonija, Latvija i Litvanija). Pet godina kasnije uslijedio je prijem i prvih balkanskih zemalja: Albanije i Hrvatske (2009.), Crne Gore (2017.) i Sjeverne Makedonije prošle godine. Sa aspekta geopolitike, dakle, ne postoje male i velike države, postoje samo geostrateški interesi.

Ništa manju ogorčenost Rusije ne izaziva ni sadašnji kakav-takav napredak Bosne i Hercegovine, Gruzije i Ukrajine u procesu pristupanja sjevernoatlantskom Savezu. Prva s ove liste izaziva sve vidljiviju nervozu Kremlja, koja je nedavno prerasla i u otvorene diplomatske prijetnje ruskog ambasadora u Sarajevu. Bivše sovjetske bratske republike, Gruzija i Ukrajina, trn su u oku ruske vanjske i sigurnosne politike zbog kojih se Moskva sprema za najgore scenarije. Sada pogotovo kada je, nakon narušavanja ukrajinskog suvereniteta od strane Rusije na Krimu i Donjeckom industrijskom bazenu (Donbas) na istoku zemlje, Ukrajina otvoreno zatražila američku vojnu zaštitu, finansijsku pomoć Evropske unije i ubrzavanje prijema u NATO.

Dok zapadni saveznici smatraju da je proces proširenja NATO-a “prirodni proces koji pridonosi miru i sigurnosti u Evropi”, ruska strana je uvjerena u suprotno i preduzima sve kako bi se taj proces zaustavio.

Iako je pred svakom od zemalja koje žele u NATO dug i težak put implementacije širokog raspona političkih, ekonomskih i sigurnosnih reformi, perspektiva članstva sve tri navedene zemlje je trenutno podjednako i izvjesna i upitna.

Ko gradi, a ko ruši globalni poredak?

Ne ulazeći u detalje paradoksalnih okolnosti koje su nekadašnje saveznike u svjetskim ratovima dovele ponovo u predvorje hladnog rata, jasno je da zapadne zemlje problem vide u “ekspanzionističkoj politici Rusije” i njenoj “prosovjetskoj metodologiji rješavanja sporova”. S ruske strane se, međutim, problem vidi u američkom strahu od multipolarizma i nespremnosti Zapada da Kinu, Rusiju i druge ekonomski ili vojno rastuće zemlje kao što su Japan, Indija, Tuska, Iran i Sjeverna Koreja – prihvate kao neminovnost novog svjetskog poretka i da se, shodno tome, prema njima odnose s poštovanjem i uvažavanjem obostranih interesa. Bez toga nema konstruktivnog dijaloga, smatra Moskva.

Kada je stvaran prije 72 godine, uloga NATO-a je bila garantiranje mira i sigurnosti u Evropi i transatlantska solidarnost kakva je prvi put demonstrirana nakon terorističkih napada u Americi 2001. godine.

Formalno, strategija Saveza se i dalje zasniva na prevenciji rata i uzajamnoj odbrani od agresije u skladu s članom 5. Vašingtonskog sporazuma po kojem se napad na jednu članicu smatra napadom na cijeli Savez. Natov početni pristup sigurnosti dopunjen je Strateškim konceptom (Strategic Concept) iz 1999. godine u kojem se, uz nezaobilaznu odbrambenu dimenziju Saveza, veliki značaj daje i ekonomskim, političkim i društvenim aspektima, te zaštiti okoliša.

I Strategijom razvoja NATO-a iz 2010. godine “temeljnim zadacima Saveza” označeni su kolektivna odbrana, upravljanje krizama (od Bosne i Hercegovine i Kosova, do Afganistana, Libije do Roga Afrike), te “kooperativna sigurnost, imajući u vidu da terorizam, krijumčarenje oružja za masovno uništenje, piratstvo i kibernetičko ratovanje ne poznaju granice”.

Ko gradi, a ko ruši globalni poredak, pitanje je svih pitanja, imajući u vidu da sve stručne procjene govore da u eventualnom ratnom okršaju između zapadnih saveznika i njihovih suparnika konvencionalno oružje, ma koliko bilo savremeno i brojno, neće biti dovoljno za slamanje protivnika. Hoće li, i ko bi prvi mogao potegniti obarač nuklearnog oružja? Hoće li, i ko, to spriječiti.

Nije daleko 14. juni za kada je zakazan prvi samit NATO saveznika od početka pandemije korona virusa na kojem će uživo sudjelovati i američki predsjednik. Tih je dana planiran i EU-američki samit. Pred zapadnim liderima je da utvrde strategiju za narednih deset godina “kako bi se što uspješnije nosili s izazovima današnjice i sutrašnjice”. Za generalnog sekretara NATO-a Jensa Stoltenberga glavni izazovi su “agresivni postupci Rusije, ekonomski i vojni uspon Kine, opasnosti od terorizma, kibernetički rat, ekspanzija remetilačkih tehnologija i utjecaj klimatskih promjena na sigurnost zapadnih saveznika”.

Hoće li se za nepuna dva mjeseca išta promijeniti nabolje?

Stavovi izraženi u ovom tekstu autorovi su i ne odražavaju nužno uredničku politiku Al Jazeere.

Autor: Zekerijah Smajić –  AL JAZEERA

SLOBODNA VOJVODINA

Hram Svetog Save počeo da naplaćuje ulaz posetiocima, evo kojim i koliko

Prema obaveštenju koje je postavljeno na sajtu Hrama Svetog Save, od 1. oktobra za organizovane grupe koje dolaze sa turističkim vodičima počinje da se naplaćuje ulaz u crkvu

Published

on

By

Da bi vodiči unutar hrama govorili, kako o pravoslavnoj verosipovesti, tako i o arhitekturi i mozaiku Hrama Svetog Save, kako stoji naznačeno na sajtu Hrama, moraće da plate ulaz. Tačnije, sami posetioci bi trebalo unapred da uplate novac, da bi tu priču čuli unutar Hrama, bilo da će im govoriti njihovi vodiči, ili će govoriti neko iz hrama. U suprotnom, vodiči mogu priču ispričati ispred hrama, a potom ih pustiti da sami uđu besplatno.

Vodiči ističu da se zbog ove odluke uveden pred kraj turističke sezone, kada su aranžmani odavno rasprodati bez ukalkulisanog ulaza u Hram, stvaraju organizacioni problemi. Brine ih i gužva koja će se stvoriti, jer će mnogi zbog ovako regulisane naplate, ulaziti individualno, prenose Novosti.

Bilo gde u Evropi ne postoji razlika između običnog, pojedinačnog turiste i onog koji dolazi sa grupom. Ako se plaća, svi plaćaju. Ne postoji opcija da, ako dolazite sa vodičem, organizovano, morate da platite, a ako ulazite pojedinačno, ne morate da platite“, objašnjava turistički vodič Milica Lenasi.

Iako na sajtu Hrama stoji obaveštenje da će se ulaz naplaćivati, bez istaknute cene i načina plaćanja, ni udruženja turističkih vodiča ni agencije koje dovode grupe još nisu dobile zvanične informacije o tome, dok su dobijene nezvanične, ali pisane odgovore is Sektora za turizam Hrama Svetog Save.

Oni navode da će cena biti 300 dinara po osobi i da će biti ista “bez obzira na nacionalnost i veroispovest”. Od naplate će, kako kažu, biti izuzeta deca, đaci i studenti iz Srbije, Crne Gore i Republike Srpske, kao i sve posete državnih i crkvenih škola, univerziteta i institucija.

Novosti

izvor: https://www.021.rs/story/Info/Srbija/318619/Hram-Svetog-Save-poceo-da-naplacuje-ulaz-posetiocima-evo-kojim-i-koliko.html

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Na današnji dan 1946. Zrenjanin dobio današnje ime

Žarko Zrenjanin bio je jedan od najvećih zagovornika autonomnog statusa Vojvodine, a poznata su i njegova zalaganja za ravnopravan položaj Vojvodine u Jugoslaviji

Published

on

By

Na svečanoj sednici Gradskog narodnog odbora tadašnjeg Petrovgrada odlučeno je da, povodom dvogodišnjice oslobođenja grada od nacističke nemačke okupacije u Drugom svetskom ratu, taj banatski grad dobije ime po narodnom heroju Žarku Zrenjaninu (1902 — 1942), članu Centralnog komitata KPJ, političkom sekretaru Pokrajinskog komiteta KPJ za Vojvodinu i organizatoru ustanka u Vojvodini.

Žarko Zrenjanin bio je jedan od najvećih zagovornika autonomnog statusa Vojvodine, a poznata su i njegova zalaganja za ravnopravan položaj Vojvodine u Jugoslaviji.

Poginuo je u obračunu sa agentima Gestapoa 1942. godine.

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Zašto je povratak Limana veliki udarac za Rusiju, a važan uspeh za Ukrajinu?

Povlačenje ruskih snaga iz strateškog ukrajinskog grada Limana potez je koji se smatra značajnim nazadovanjem za Rusiju, ali koji je bio nužan zbog straha da bi hiljade vojnika mogle da ostanu opkoljene u ovom gradu na istoku

Published

on

By

Otkad se ova vest pojavila, mnogi naglašavaju da je ponovno zauzimanje Limana od strateškog značaja za Ukrajinu. Zašto?

Radi se o tome, naime, da je ovaj grad u Donjeckoj regiji Rusija koristila kao logistički centar za ceo region. Ukrajinskim vojnicima ovaj položaj mogao bi sada da omogući lakši pristup i povratak veće teritorije u okupiranim regijama Donjecka i Luganska, piše BBC  

Snimci koje se dele na internetu prikazuju ukrajinske vojnike kako ponosno i veselo mašu nacionalnom zastavom na periferiji grada. Iako se plavo-žute boje ponovno vijore u Limanu, tamo se i dalje vode borbe, rekao je u svom večernjem obraćanju ukrajinski predsednik Volodimir Zelenski. Međutim, nije dao više detalja, prenosi N1 Zagreb.

Neuspeh na bojnom polju podstakao je Ramzana Kadirova, čečenskog vođu i tvrdolinijaškog saveznika Moskve, da pozove Rusiju na razmatranje korišćenja nuklearnog oružja male snage kao odgovor na takav razvoj situacije.

Inače, Liman se nalazi u Donjecku, jednoj od četiri delomično okupirane ukrajinske regije koje je Rusija u petak anektirala. Ukrajina i njeni zapadni saveznici odbacili su taj potez kao nezakonito otimanje zemlje.

N1 Zagreb

izvor: https://www.danas.rs/svet/zasto-je-povratak-limana-veliki-udarac-za-rusiju-a-vazan-uspeh-za-ukrajinu/

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Hiljade Katalonaca ponovno na ulicama, traže nezavisnost od Španije

NA petu godišnjicu referenduma za nezavisnost Katalonije, hiljade ljudi ponovno su danas protestovale za odvajanje od Španije

Published

on

By

Među ostalim, zahtijevali su ostavku regionalne vlade premijera Pere Aragonésa, koji se prema njihovom mišljenju ponaša previše neodlučno u ispunjavanju obećanja kampanje da će osnovati nezavisnu katalonsku republiku. Prema procjenama policije, oko 11.000 ljudi sudjelovalo je na skupu.

“Ako političari ne mogu, mi ćemo”

Predsjednica separatističkog građanskog pokreta ANC, Dolors Feliu, pozvala je Aragonésa da predstavi “plan postizanja nezavisnosti”. “Ako to političari ne mogu učiniti, mi ćemo. Neće nas moći zaustaviti”, rekla je.

Aragonés je u međuvremenu priopćio da njegova koalicijska vlada i dalje stremi za nezavisnošću, no da želi osigurati referendum u dogovoru sa središnjom vladom.

“Održali smo referendum (1. listopada 2017. godine) i učinit ćemo da Katalonija ponovno glasa”, ustvrdio je. “Učinit ćemo to ponovno jer mnogi od nas žele da Katalonija bude slobodna zemlja.”

Pola stanovnika želi nezavisnost

Španjolska vlada u Madridu odbacuje referendum. Populacija Katalonije je podijeljena. Prema anketama, oko pola stanovnika želi nezavisnost, dok ostali ne žele.

Prije pet godina 1. listopada separatistička regionalna vlada održala je referendum o odcjepljenju koji je Madrid proglasio ilegalnim. Središnja vlada stavila je tada Kataloniju pod svoju upravu.

Tadašnji regionalni čelnik vlade, Carles Puigdemont, i neki od njegovih kolega pobjegli su u inozemstvo. Ostali separatisti osuđeni su na duge zatvorske kazne, no 2021. godine su pomilovani.

Hina

izvor: https://www.index.hr/mobile/vijesti/clanak/tisuce-katalonaca-ponovno-na-ulicama-traze-neovisnost-od-spanjolske/2399727.aspx

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

Pad tate i sina Bobara: Hapšenje u Novom Sadu uvod u raskid Srbije i Rusije

Hapšenje Petka Bobara, jednog od najbližih saradnika Dušana Bajatovića i finansijera Socijalističke partije Srbije osumnjičenog za zloupotrebu poslovanja sa Srbijagasom, pored zakonskih konsekvenci nosi i određenu političku poruku

Published

on

By

Prema mišljenu sagovornika “Nove“, uklanjanjem jednog od ključnih ljudi socijalista je “bacanje rukavice” SPS – u i početak otvorenog sukoba ne samo između SPS – SNS, već i distanciranja od Ruske federacije.

– Stav LSV je da nadležni organi, Tužilaštvo i sud će da rade svoj posao i mi ne možemo da procenjujemo da li je neko kriv ili nije, ali je sasvim jasno da je po sredi početak sukoba na relaciji Srpska napredna stranka i Socijalistička partija Srbije. Ovo definitivno nije slučajno – smatra Aleksandar Marton, portparol Lige socijaldemokrata Vojvodine, koja godinama kritikuje prodaju NIS – a Rusima.

On ocenjuje da je Srbija u brojnim problemima vezanim za energetski sektor i podseća da je udarna pesnica Ruske federacije u Srbiji bila u energetskom sektoru, ali i na nekim drugim poljima i utemeljenju u društvu bio upravo Srbijagas i Socijalistička partija Srbije.

– Definitivno je izgleda došlo do tačke u kojoj Srpska napredna stranka i aktuelna vlast više ne mogu da tolerišu mešanje Ruske federacije preko Srbijagasa, preko Dušana Bajatovića i SPS – a u unutrašnju politiku Srbije – kaže Marton, dodajući da nema nijedne zemlje u Evropi koja je toliko energetski zavisna od Rusije koliko je Srbija.

On je dodao da se hapšenje Bajatovićevog saradnika simptomatično izvedeno baš pred najavljeno formiranje nove Vlade i da je reč o snižavanju cene SPS u pregovorima oko nove vlade.

Ivan Ninić Foto:Dragan Mujan/Nova.rs

Sa ovom tezom saglasan je i advokat Ivan Ninić, smatrajući da se vrlo vodilo računa o vremenu Bobarovog lišavanja slobode.

– Ovo je stezanje obruča oko Bajatovića i bildovanje snage Srpske napredne stranke u Srbijagasu, u tajmingu koji njima očigledno odgovara, pred formiranje vlade. Da se Bajatoviću pokaže šta može da usledi, da mu se smanje apetiti. Zanimljivo je da se Dačić jedan dan promoviše za šefa bezbednosti u zemlji, a onda se hapse najbliži saradnici Bajatovića. Na taj način se udara i na Dačića i ceo SPS. Dačić je poslušan SNS-u, ali i zavisi od Bajatovićevih para – kaže advokat Ninić za “Novu“.

On je dodao da bi bilo dobro proveriti datume kada su se malverzacije za koje se Bobar sumnjiči, dešavale i da li mogu da se dovedu u vezu sa izborima.

“Od tog novca se kupuju glasovi i od tog novca Socijalistička partija Srbije živi u Vojvodini”, izjavio je Ninić.

Vlasnik kompanije Bobar Beška i jedan od najbližih saradnika Dušana Bajatovića direktora Srbijagasa, Petko Bobar, uhapšen je u utorak zajedno sa svojim sinom Vladom i Novosađankom J.M. (54). Odeljenje za borbu protiv korupcije MUP-a koje je u saradnji sa Posebnim odeljenjem za suzbijanje korupcije Višeg javnog tužilaštva u Nišu vodilo ovu istragu, sumnjiči ih da su zloupotrebom položaja oštetili “Srbijagas” za 22,8 miliona dinara za fiktivni posao renoviranja poslovnog objekta Srbijagasa, iako je već 2019. godine urađen i plaćen.

Uhapšenima je određeno zadržavanje do 48 časova i oni će, uz krivičnu prijavu, biti privedeni Višem javnom tužilaštvu u Nišu.

Ana Lalić

izvi

Continue Reading

SLOBODNA VOJVODINA

“MENJA SE ENERGETSKA MAPA EVROPE” Predsednik Bugarske: “Puštanje u rad interkonektora predstavlja dokaz rešenosti za uspeh”

Predsednik Bugarske Rumen Radev izjavio je danas na ceremoniji otvaranja gasnog interkonektora u Sofiji da interkonektor znatno menja energetsku mapu Evrope.

Published

on

By

“Puštanje u rad interkonektora između Bugarske i Grčke predstavlja snažan dokaz naše rešenosti i da ne postoje granice za uspeh kada smo svi posvećeni zajedničkoj budućnosti”, rekao je Radev.

On je ocenio da današnja svečanost i bilateralni susreti predstavljaju planiranje zajedničke budućnosti.

“Prisetio sam se razgovora sa grčkim premijerom o strateškoj saradnji dve zemlje koja je stub stablinosti u regionu. Taj stub sada ima i fizičku dimenziju i zove se interkonektor”, rekao je Radev.

Prema njegovim rečima, uopšte nije lako da se izgradi taj interkonektor, dodajući da su obe vlade naporno radile da se projekat realizuje.

On je zahvalio kompanijama koje su ga gradile na profesionalizmu, kao i institucijama u Grčkoj i Bugarskoj na podršci, te Evropskoj komisiji na finansijskoj podršci, smernicama i vođstvu.

“Interkonektor je dokaz unapređenih tehničkih kapaciteta Grčke i Bugarske, jer je ovo nova generacija gasovoda uz primenu automatizacije na najvišem nivou”, rekao je Radev.

Radev je istakao da interkonektor znatno menja energetsku mapu Evrope i da najzad postoji, kako je rekao, pravi dovod gasa iz Azerbejdžana.

Azerbejdžan je, kako je ukazao, bio pouzdan partner koji se držao sporazuma od pre 10 godina.

On je naveo da interkonektor obezbeđuje nove gasne prilike, ne samo za Grčku i Bugarsku, već i za zemlje u okruženju, Srbiju, Severnu Makedoniju.

Kako je naveo, region će dobiti pravu diversifikaciju izvora snabdevanja gasom.

“Odmah posle prekida snabdeavanja gasom iz Rusije našli smo se u krizi i obratili smo se svojim susedima. Cenimo podršku Grčke koja nam je omogućila pristup svom sistemu za transport gasa i Turske koja nam je obezbedila pristup energetskim terminalima”, rekao je Radev.

Radev je zaključio da se ključ za uspeh nalazi u zajedničkim projektima, integracijama u svim dimenzijama i zajedničkom razmišljanju.

Tanjug

izvor: https://www.blic.rs/biznis/privreda-i-finansije/menja-se-energetska-mapa-evrope-predsednik-bugarske-pustanje-u-rad-interkonektora/czc5hfw

Continue Reading

Trending